Fundacja pokryła koszty jego wyjazdu. Zgodnie z obietnicą zaprosili go też na spotkanie dla beneficjentów w przyszłym tygodniu, żeby podziękować mu publicznie za to, że się odezwał i podał prawdziwe informacje. Powiedzieli, że chcą mu pomóc już na miejscu, więc dopytywali o dokumenty, o konto, na które mogą wysłać mu niewielkie wsparcie na pierwsze dni, o to, czy ma gdzie spać po przylocie. Starszy pan, który przez całą rozmowę ledwo zipał, a w słuchawce trzaskało jak w starym telefonie na korbkę, nagle zaczął mówić szybciej, jakby bał się, że za chwilę ktoś mu to wszystko odbierze.
Dziękował tyle razy, że w końcu pani z fundacji, która prowadziła rozmowę, musiała go delikatnie uciszyć, żeby spokojnie dokończyć sprawy formalne. Miał wsiąść w pociąg w niedzielę wieczorem. Mówił, że najpierw musi jeszcze odwiedzić sąsiadkę, która od lat pilnowała mu chaty, i oddać jej klucze, bo nie wie, kiedy wróci. Nie wiedział nawet, czy wróci.
Mówił, że Bóg da, to się zobaczy. W jego głosie było coś, czego nie słyszałem u niego przez całe lata – niepokój, ale taki, który bierze się z tego, że wreszcie dzieje się coś dobrego, a nie ze strachu przed tym, co przyjdzie. Zanim się rozłączyli, powiedział jeszcze jedno. Że jak już tam dojedzie, to najpierw pójdzie na cmentarz, na grób matki.
Że jej to obiecał, jak jeszcze żyła, że jak już nie będzie mógł wytrzymać w tej pustce, to wróci i jej powie, że jednak dał radę. I że może wtedy wreszcie przestanie mu się śnić po nocach. Nie wiem, co odpowiedziałem. Chyba tylko coś w stylu, że to dobrze, że jedzie.
Ale kiedy odłożyłem słuchawkę, długo siedziałem bez ruchu. Bo ten starszy pan, który przez tyle lat wydawał mi się kimś obcym, kimś z innej epoki, kimś, kto tylko przeszkadza, właśnie zrobił coś, czego ja w swoim życiu nie potrafiłem zrobić – wsiąść w pociąg i pojechać tam, gdzie trzeba, zamiast uciekać tam, gdzie wygodnie. Następnego dnia rano zadzwonił z peronu. Mówił, że pociąg ma opóźnienie, ale że już stoi na dworcu i że kupił sobie bułkę z serem na drogę, bo mu powiedzieli, że w pociągu to wszystko drogie.
Śmiał się przy tym, takim suchym, starczym śmiechem, jakby sam nie wierzył, że to robi. Powiedział, że jak dojedzie i się wszystkim zajmie, to zadzwoni i mi podziękuje. I że jak kiedyś będę w tamtych stronach, to mam wpaść, to mi pokaże, gdzie się wychował. Obiecałem, że jak będę, to wpadnę.
Nie wiem, czy kiedykolwiek tam pojadę. Ale kiedy odłożyłem słuchawkę, zdałem sobie sprawę, że po raz pierwszy od bardzo dawna nie czułem tej ciężkiej, duszącej ulgi, że ktoś w końcu sobie poszedł. Poczułem coś innego. Coś, czego nie umiałem nazwać.
Może to była zwykła ludzka przyzwoitość. Może to było to, co zostaje, kiedy przestajesz uciekać. Siedziałem jeszcze długo w kuchni, patrząc na stygnącą herbatę. Wiedziałem, że nic już nie będzie takie samo.
Nie dlatego, że on wyjechał. Ale dlatego, że wreszcie zrozumiałem, że czasem najważniejsza podróż w życiu to ta, którą ktoś inny musi odbyć za nas. I że jeśli mamy choć odrobinę wpływu na to, żeby komuś pomóc wsiąść do tego pociągu, to powinniśmy to zrobić.
Nawet jeśli sami nigdy nie mieliśmy odwagi wsiąść do własnego.
