“Gdy Byłam w Śpiączce, Mój Mąż Szeptał, Co Naprawdę o Mnie Myśli — Ale Słyszałam Każde Słowo…”
Rozdział 1. Głos na korytarzu
— Jeszcze trochę cierpliwości. Ona może już nigdy się nie obudzić.
Usłyszałam te słowa siódmej nocy po wypadku. Marcin stał na korytarzu, kilka metrów od mojego łóżka, i rozmawiał przez telefon tak cicho, jakby największym zagrożeniem była pielęgniarka przechodząca obok. Nie przyszło mu do głowy, że słyszę każde słowo. Lekarze mówili, że nie reaguję na głos, dotyk ani światło, więc dla wszystkich byłam kobietą zamkniętą gdzieś daleko, za nieprzeniknioną ścianą. Prawda była znacznie gorsza: byłam przytomna, lecz nie potrafiłam otworzyć oczu, poruszyć ręką ani dać najmniejszego znaku.
— A jeśli jednak się obudzi? — zapytała kobieta po drugiej stronie telefonu.
Rozpoznałam jej głos, zanim Marcin wypowiedział imię.
— Agnieszka, nie możemy teraz o tym rozmawiać.
Agnieszka pracowała ze mną od czterech lat. Była jedną z tych osób, którym bez zastanowienia zostawia się klucze do mieszkania, dzieci na kilka godzin albo własne sekrety. Siedziała obok mnie podczas firmowych spotkań, piła kawę w naszej kuchni i pomagała wybierać Marcinowi prezent na czterdzieste urodziny. Teraz mówiła do mojego męża tonem kobiety, która ma prawo domagać się od niego decyzji.
— Za dwa miesiące urodzę — powiedziała. — Nie mogę przez całe życie czekać, aż zdecydujesz, którą rodzinę wybierasz.
Marcin długo milczał. Słyszałam jego oddech, szum aparatury i kroki pielęgniarki na końcu korytarza. Potem powiedział zdanie, po którym zrozumiałam, że wypadek nie był końcem mojego dotychczasowego życia. Był momentem, w którym po raz pierwszy zobaczyłam je takim, jakie naprawdę było.
— Gdyby Anna się nie obudziła, wszystko byłoby prostsze.
Rozdział 2. Ostatnie zwyczajne śniadanie
Tamten poniedziałek zaczął się dokładnie tak jak setki wcześniejszych dni. Obudziłam się kilka minut po szóstej w naszym mieszkaniu na Ursynowie. Marcin był już w łazience, Kasia szukała zeszytu do polskiego, a ośmioletni Tomek twierdził, że boli go brzuch, bo nie chce pisać kartkówki z matematyki. Robiłam kanapki, sprawdzałam tornistry i przypominałam dzieciom, żeby zabrały jesienne kurtki. Nic w tej kuchni nie wyglądało jak ostatnia scena spokojnego małżeństwa.
Byliśmy razem od trzynastu lat, z czego dziesięć po ślubie. Poznaliśmy się podczas studiów w Warszawie, kiedy oboje wierzyliśmy, że życie będzie rozwijało się według prostego planu: praca, mieszkanie, dzieci, wakacje raz w roku i wspólna starość. Nie byliśmy bogaci, ale radziliśmy sobie dobrze. Mieliśmy kredyt hipoteczny, dwa używane samochody i wystarczająco dużo oszczędności, by nie wpadać w panikę przy każdej awarii pralki.
Od kilku miesięcy między mną a Marcinem było chłodniej. Wracał później, częściej odkładał telefon ekranem do dołu i mówił, że przechodzi trudny okres w pracy. Próbowałam rozmawiać, lecz odpowiadał, że przesadzam i potrzebuje odrobiny przestrzeni. Uznałam, że to zmęczenie, rutyna i kryzys, który przechodzi wiele małżeństw po dziesięciu latach. Zarezerwowałam nawet weekend w Krakowie z okazji rocznicy, mając nadzieję, że przypomnimy sobie, kim byliśmy przed rachunkami i szkolnymi zebraniami.
Marcin wszedł do kuchni w granatowym garniturze, pocałował mnie w czoło i zapytał, czy pamiętam o opłaceniu ubezpieczenia samochodu. Kasia opowiadała o sprawdzianie, a Tomek negocjował, czy musi zjeść całe śniadanie. Patrząc dziś na tamtą chwilę, nie potrafię wskazać jednego gestu, który zdradzałby, że mój mąż prowadzi drugie życie. Ludzie wyobrażają sobie zdradę jako zapach obcych perfum albo wiadomość pozostawioną na ekranie. Czasami zdrada wygląda jak ten sam pocałunek w czoło wykonywany każdego ranka z przyzwyczajenia.
Odprowadziłam dzieci do szkoły i pojechałam do pracy. Na skrzyżowaniu w centrum samochód, który przejechał na czerwonym świetle, uderzył w tramwaj dokładnie w miejscu, gdzie stałam. Pamiętam hałas, czyjąś rękę próbującą mnie podnieść i światło migające nad głową. Potem przyszła ciemność.
Rozdział 3. Więzienie bez drzwi
Pierwsze dni w szpitalu pamiętam jako mieszaninę głosów, bólu i strachu. Nie widziałam twarzy, lecz rozpoznawałam ludzi po sposobie oddychania, zapachu i słowach, które wybierali. Mama odmawiała różaniec. Tata siedział długo w ciszy i ściskał moją dłoń swoimi szorstkimi palcami. Kasia opowiadała o szkole, jakby wierzyła, że wystarczy mówić wystarczająco długo, a w końcu jej odpowiem.
Najgorsze były wizyty dzieci. Tomek próbował być dzielny, ale jego głos zawsze załamywał się przy pożegnaniu. Pytał, czy słyszę, że strzelił bramkę na treningu, oraz czy pojedziemy jeszcze kiedyś nad morze. Kasia przynosiła rysunki przedstawiające naszą rodzinę. Na każdym stałam obok niej, wyprostowana i uśmiechnięta, jakby ołówek mógł zmusić mnie do powrotu.
Marcin przy nich zachowywał się wzorowo. Siedział przy łóżku, przynosił kwiaty i cierpliwie odpowiadał na pytania lekarzy. Kiedy pielęgniarka mówiła, że niewielu mężów spędza tyle czasu przy nieprzytomnej żonie, skromnie spuszczał wzrok. Moi rodzice zaczęli go podziwiać bardziej niż kiedykolwiek wcześniej.
Po wyjściu rodziny zmieniał się jego głos. Nie trzymał mnie za rękę, nie opowiadał o dzieciach i nie prosił, żebym walczyła. Przeglądał telefon, odpowiadał na wiadomości i czasami wychodził na korytarz. To właśnie podczas tych rozmów zaczęłam składać ze sobą fragmenty prawdy.
Romans z Agnieszką trwał od ponad roku. Marcin chciał powiedzieć mi o rozwodzie, ale odkładał rozmowę, bo nie wiedział, jak zareagują dzieci. Agnieszka była w ciąży, znacznie bardziej zaawansowanej, niż mogłam początkowo przypuszczać. Oboje uważali mój wypadek za tragedię, ale jednocześnie za przeszkodę, która przypadkiem mogła rozwiązać ich problem.
Nie słyszałam planu mojego zabójstwa. Słyszałam coś bardziej prawdopodobnego i przez to równie bolesnego: dwoje ludzi czekało, aż lekarze uznają, że nie wrócę do normalnego życia. Wtedy Marcin mógłby przenieść mnie do zakładu opiekuńczego, przejąć codzienną opiekę nad dziećmi i publicznie pozostać człowiekiem, który „zrobił wszystko, co było możliwe”.
Rozdział 4. Polisa i dwa życia
Dwa tygodnie po wypadku Marcin przyszedł wieczorem i został przy mnie dłużej niż zwykle. Przez kilka minut siedział bez słowa. Później zaczął mówić, jakby spowiadał się komuś, kto nie może go osądzić.
Powiedział, że jeszcze przed wypadkiem spotkał się z prawnikiem w sprawie rozwodu. Twierdził, że nasze małżeństwo od dawna było puste i że pozostawał ze mną głównie ze względu na dzieci. Agnieszka, według niego, przypomniała mu, że życie nie może składać się wyłącznie z obowiązków. Mówił o ich miłości, wspólnych planach i dziecku, które miało urodzić się za kilka tygodni.
— Nie chciałem, żeby stało ci się coś złego — powiedział. — Ale teraz nie wiem, jak długo wszyscy będziemy tak żyć.
Słowo „wszyscy” obejmowało jego, Agnieszkę i ich dziecko. Ja byłam już sytuacją, którą trzeba rozwiązać. Kasia i Tomek pojawiali się w jego rozważaniach dopiero później, jako dzieci, które z czasem miały przyzwyczaić się do nowej rodziny.
Kilka dni później usłyszałam rozmowę dotyczącą pieniędzy. Marcin pytał konsultanta o świadczenie z polisy wypadkowej i możliwość wypłaty odszkodowania. Nie było w tym nic nielegalnego — jako mój mąż miał prawo interesować się kosztami leczenia oraz przyszłością dzieci. Niepokoiło mnie jednak, że mówił o pieniądzach, zanim ktokolwiek potrafił przewidzieć mój stan.
Później powiedział Agnieszce, że jeśli otrzyma odszkodowanie i dostęp do wspólnych oszczędności, będą mogli wynająć większe mieszkanie. Zapewniał ją, że Kasia i Tomek nie muszą od razu wiedzieć, czyje dziecko urodziła. Chciał przedstawiać Agnieszkę jako bliską przyjaciółkę rodziny, dopóki sytuacja ze mną się nie ustabilizuje.
Leżałam bez ruchu i słuchałam, jak mężczyzna, któremu ufałam, urządza życie moich dzieci bez ich matki. Wtedy po raz pierwszy przestałam myśleć o zdradzie jak o końcu małżeństwa. Zrozumiałam, że jeżeli odzyskam choć odrobinę kontroli nad ciałem, będę musiała przede wszystkim chronić Kasię i Tomka.
Nie chciałam zemsty. Chciałam wrócić, zanim ktoś wytłumaczy im, że nie jestem już częścią ich rodziny.
Rozdział 5. Jeden ruch palca
Fizjoterapeutka miała na imię Karolina. Była młoda, ale nie zachowywała się przy mnie jak przy przedmiocie wymagającym obracania i ćwiczenia kończyn. Przed każdym ruchem mówiła, co zamierza zrobić. Opowiadała również o pogodzie, ruchu na ulicach i drobnych wydarzeniach na oddziale.
Pewnego ranka poprosiła, żebym spróbowała zacisnąć palce prawej dłoni. Przez wiele dni wykonywała podobne polecenia bez reakcji. Tym razem zebrałam całą siłę, jaką miałam, i poruszyłam palcem wskazującym. Ruch był tak mały, że początkowo sama nie wiedziałam, czy naprawdę się wydarzył.
Karolina zamarła. Powtórzyła polecenie, a ja poruszyłam palcem ponownie. Nie zaczęła szeptać o tajnym planie ani przynosić ukrytego dyktafonu. Natychmiast wezwała lekarza dyżurnego i opisała to, co zauważyła.
Przez następne godziny badano moje reakcje. Ustaliliśmy prosty sposób komunikacji: jeden ruch palca oznaczał „tak”, dwa — „nie”. Później doszło mruganie i tablica z literami. Komunikacja była powolna, męcząca i pełna błędów, ale po raz pierwszy od wypadku nie byłam tylko ciałem, o którym inni rozmawiali.
Neurolog i psycholożka zadawali pytania, na które odpowiedzi można było sprawdzić. Jak mam na imię? Czy mam dwoje dzieci? Czy pamiętam wypadek? Czy rozpoznaję męża? Moje reakcje były konsekwentne.
Kiedy zapytali, czy czuję się bezpiecznie podczas wizyt Marcina, poruszyłam palcem dwa razy.
Lekarz nie oskarżył go o przestępstwo. Zdecydował jednak, że do czasu wyjaśnienia sytuacji jego wizyty będą odbywały się w obecności personelu. Powiadomiono również moich rodziców, że odzyskałam częściowy kontakt i potrzebuję spokojnego środowiska bez presji.
Mama płakała, całując moje dłonie. Tata nachylił się nad łóżkiem i powiedział tylko:
— Wiedziałem, że tam jesteś.
Rozdział 6. Imię na tablicy
Marcin dowiedział się o mojej reakcji następnego dnia. Wszedł do sali z bukietem kwiatów i uśmiechem człowieka, który przyjechał świętować cud. Przy pielęgniarce opowiadał, że nigdy nie stracił nadziei. Próbował pocałować mnie w czoło, ale odwróciłam głowę.
Zapytał, czy go rozpoznaję. Poruszyłam palcem raz. Na jego twarzy pojawiła się ulga, która zniknęła, gdy psycholożka podała mi tablicę z literami.
Wskazywanie jednej litery wymagało ogromnego wysiłku. Litery były odczytywane rzędami, a ja mrugałam, kiedy pojawiała się właściwa. Marcin obserwował mnie z napięciem. Po kilku minutach na kartce pojawiło się pierwsze słowo.
AGNIESZKA.
Pielęgniarka spojrzała na niego, lecz nic nie powiedziała. Marcin pobladł i zapytał, dlaczego wpisuję imię koleżanki. Udał zaskoczenie, ale nie potrafił ukryć drżenia dłoni.
Następne słowa zajęły mi prawie pół godziny.
CIĄŻA. TELEFON. SŁYSZAŁAM.
Marcin próbował wyjaśniać, że po urazie mogę mieszać sny z rzeczywistością. Powiedział, że Agnieszka rzeczywiście jest w ciąży, ale ojcem jest ktoś inny. Gdy psycholożka poprosiła go o opuszczenie sali, oskarżył personel o nastawianie mnie przeciwko rodzinie.
Tego dnia zrozumiał, że jego rozmowy nie zniknęły w szpitalnej ciszy. Nie wiedział jednak, ile słyszałam ani czy potrafię opowiedzieć wszystko w sposób, który zostanie potraktowany poważnie. Przez kolejne dni nie pojawiał się w szpitalu.
Zamiast niego przychodziły wiadomości do mojej mamy. Pisał, że jest w szoku, potrzebuje czasu i nadal chce wspierać moją rehabilitację. Jednocześnie prosił, aby rodzice nie rozmawiali ze mną o rozwodzie, finansach ani Agnieszce, ponieważ mogłoby to pogorszyć mój stan.
Po raz pierwszy nie mógł kontrolować rozmowy.
Rozdział 7. Co działo się na naszych kontach
Mój ojciec skontaktował się z mecenas Ewą Brzezińską, która wcześniej pomagała naszej rodzinie w sprawach mieszkaniowych. Nie można było od razu prowadzić normalnej rozmowy ze mną, dlatego wszystkie decyzje konsultowano także z lekarzami. Gdy moja zdolność komunikowania się została potwierdzona, podpisałam za pomocą specjalnej procedury upoważnienia pozwalające prawniczce zabezpieczyć moje interesy.
Okazało się, że Marcin nie ukradł całego majątku ani nie sprzedał mieszkania za moimi plecami. Prawda była mniej widowiskowa, lecz wystarczająco bolesna. Przeniósł część pieniędzy ze wspólnego rachunku na konto, do którego miał wyłączny dostęp. Wypłacił również znaczną sumę z oszczędności przeznaczonych na remont mieszkania.
Twierdził później, że pieniądze miały pokryć koszty życia, opiekę nad dziećmi i moje leczenie. Wyciągi pokazywały jednak płatności za wynajem mieszkania w innej dzielnicy, wyposażenie dziecięcego pokoju i prywatne wizyty związane z ciążą Agnieszki. Nie finansował wszystkiego, ale robił wystarczająco dużo, by było jasne, że ich wspólne życie zaczęło się przed moim wypadkiem.
Kontaktował się także z ubezpieczycielem w sprawie odszkodowania. Pytał, na jakie konto może zostać wypłacone świadczenie oraz kto będzie nim zarządzał, jeżeli długo nie odzyskam możliwości podejmowania decyzji. Nie znalazłyśmy dowodu, że chciał mnie zabić. Znalazłyśmy natomiast dowody, że przygotowywał się do przejęcia kontroli nad pieniędzmi, zanim ktokolwiek znał moje rokowania.
Najbardziej zabolał mnie projekt wniosku dotyczącego ustanowienia dla mnie opiekuna w sprawach majątkowych. Marcin wpisywał siebie jako osobę najlepiej znającą moje potrzeby. W uzasadnieniu stwierdzał, że nasza relacja małżeńska była zgodna, a on od chwili wypadku wykazywał „wyjątkowe oddanie”.
Kilka tygodni wcześniej podobne słowa powiedział pielęgniarkom.
Nie były całkowitym kłamstwem. Przychodził do szpitala, rozmawiał z lekarzami i zajmował się dziećmi. Jednocześnie urządzał mieszkanie dla kobiety, która miała wkrótce urodzić jego dziecko.
To właśnie ta mieszanina prawdy i oszustwa była najtrudniejsza do zaakceptowania.
Rozdział 8. Rozmowa, której wcześniej unikał
Po miesiącu potrafiłam wypowiadać krótkie zdania. Mowa była powolna i niewyraźna, ale nie musiałam już układać każdego słowa za pomocą tablicy. Poprosiłam o spotkanie z Marcinem w obecności prawniczki i psycholożki.
Przyszedł bez kwiatów. Wyglądał na zmęczonego, starszego i po raz pierwszy pozbawionego gotowej roli. Usiadł naprzeciwko mnie i powiedział, że cieszy się z mojego powrotu. Nie odpowiedziałam od razu.
— Słyszałam cię — powiedziałam w końcu.
Marcin spuścił wzrok. Przez kilka minut tłumaczył, że rozmowy wyrwane z kontekstu mogą brzmieć strasznie. Przyznał się do romansu i ciąży Agnieszki, ale zaprzeczył, że kiedykolwiek chciał mojej śmierci. Twierdził, że był przerażony, zagubiony i próbował myśleć o przyszłości wszystkich dzieci.
— Powiedziałeś, że byłoby prościej, gdybym się nie obudziła.
— Powiedziałem coś okropnego. Wiem.
— Planowałeś nowe mieszkanie z pieniędzy, które odkładaliśmy dla naszej rodziny.
— Nie wiedziałem, czy kiedykolwiek wrócisz.
— Nie wiedziałeś, ale już zacząłeś żyć tak, jakby mnie nie było.
Nie krzyczałam. Nie miałam na to siły, a poza tym gniew, który nosiłam w szpitalu, zdążył zmienić się w coś cięższego. Patrzyłam na człowieka, którego kochałam przez trzynaście lat, i po raz pierwszy widziałam nie potwora, lecz tchórza. Nie potrafił zakończyć małżeństwa uczciwie, więc zbudował drugie życie obok pierwszego, licząc, że któregoś dnia okoliczności podejmą decyzję za niego.
Powiedział, że nadal chce być ojcem dla Kasi i Tomka. Odpowiedziałam, że to zależy od jego zachowania, a nie od obietnic. Kontakty z dziećmi miały zostać ustalone z pomocą psychologa, ponieważ Kasia wiedziała już o Agnieszce, a Tomek nie rozumiał, dlaczego ojciec nie mieszka w domu.
Na końcu Marcin zapytał, czy kiedykolwiek mu wybaczę.
— Nie wiem — odpowiedziałam. — Ale nie wrócę do ciebie.
Rozdział 9. Dzieci musiały poznać prawdę
Najtrudniejsza rozmowa odbyła się nie z Marcinem, lecz z naszymi dziećmi. Kasia miała jedenaście lat i rozumiała znacznie więcej, niż chcieliśmy przyznać. Zauważyła, że ojciec odbierał telefony w innym pokoju, częściej znikał wieczorami i przestał nosić obrączkę podczas części wizyt w szpitalu. Tomek nadal wierzył, że kiedy wrócę do domu, wszystko będzie jak dawniej.
Psycholożka pomogła nam dobrać słowa. Nie opowiadaliśmy im o wszystkich rozmowach, pieniądzach ani o tym, czego życzył sobie Marcin w najgorszym momencie. Powiedzieliśmy, że tata związał się z inną kobietą przed wypadkiem i że urodziło im się dziecko. Wyjaśniliśmy także, że dorośli czasami przestają być małżeństwem, ale nadal pozostają rodzicami.
Kasia zapytała, czy ojciec kochał Agnieszkę bardziej niż nas. Marcin, który uczestniczył w rozmowie, długo szukał odpowiedzi. W końcu powiedział, że podjął decyzje, które skrzywdziły całą rodzinę, i że nie potrafi tego usprawiedliwić miłością.
Tomek rozpłakał się i nie chciał na niego patrzeć. Krzyczał, że tata czekał, aż umrę. Nikt nie powiedział mu takich słów. Musiał usłyszeć fragment rozmowy dorosłych albo złożyć własne wyobrażenie z tego, co działo się przez ostatnie tygodnie.
Marcin próbował go przytulić, ale syn odsunął się. Widziałam ból na twarzy męża i po raz pierwszy nie poczułam satysfakcji. Wiedziałam, że ponosi konsekwencje własnych działań, ale wiedziałam również, że dzieci nie powinny stać się narzędziem kary.
Nie zabroniłam kontaktów. Początkowo spotkania odbywały się krótko, w obecności psychologa lub dziadków. Marcin musiał nauczyć się rozmawiać z nimi bez oskarżania mnie, Agnieszki ani okoliczności. Nie zawsze mu się to udawało.
Agnieszka urodziła córkę. Nie spotkałam jej wtedy i nie chciałam wiedzieć więcej. Dziecko nie ponosiło odpowiedzialności za wybory swoich rodziców. Tę granicę postawiłam również Marcinowi: Kasia i Tomek nie mieli być zmuszani do natychmiastowego odgrywania roli szczęśliwego rodzeństwa w jego nowym życiu.
Rozdział 10. Rok później
Rehabilitacja trwała znacznie dłużej, niż sobie wyobrażałam. Musiałam ponownie nauczyć się stabilnie chodzić, pisać dłuższe zdania i wykonywać kilka czynności jednocześnie. Zdarzały się dni, kiedy po godzinie ćwiczeń nie miałam siły rozmawiać. Lewa ręka nadal była słabsza, a przy zmęczeniu słowa wypowiadałam zbyt wolno.
Rozwód nie zakończył się jednym efektownym spotkaniem. Trwał miesiącami, ponieważ ustalaliśmy opiekę nad dziećmi, podział pieniędzy i odpowiedzialność za wydatki ze wspólnego rachunku. Marcin zwrócił część środków. Sąd uwzględnił jego zdradę i działania finansowe, lecz nie uczynił z niego człowieka pozbawionego praw rodzicielskich.
Agnieszka przestała pracować w naszej firmie. Nie została publicznie upokorzona ani zmuszona do opuszczenia kraju. Z tego, co wiem, zamieszkała z córką poza Warszawą, a jej relacja z Marcinem szybko zaczęła się rozpadać. Romans, który wydawał się im ucieczką od codzienności, nie potrafił unieść ciężaru prawdziwego życia.
Nie założyłam fundacji i nie zakochałam się w prawniku prowadzącym rozwód. Przez długi czas nie chciałam żadnego nowego związku. Potrzebowałam nauczyć się ufać własnym ocenom, ponieważ przez miesiące zastanawiałam się, jak mogłam nie zauważyć tego, co działo się obok mnie.
Wróciłam do pracy na pół etatu. Zmieniliśmy mieszkanie, ale nie na luksusowy apartament. Wynajęłam z dziećmi trzy pokoje niedaleko szkoły, aby nie musiały tracić kolegów i codziennej rutyny. Kasia urządziła swój pokój sama, a Tomek przykleił nad łóżkiem zdjęcie drużyny piłkarskiej.
Pewnego poniedziałkowego poranka zrobiłam kanapki i odprowadziłam ich do szkoły. Szłam wolno, wspierając się jeszcze na składanej lasce. Tomek co kilka kroków odwracał się, sprawdzając, czy nadążam.
Przed bramą zapytał:
— Mamo, jutro też nas odprowadzisz?
— Tak — odpowiedziałam. — Jutro też.
Kasia pocałowała mnie w policzek, a potem pobiegli w stronę wejścia. Zostałam na chodniku, otoczona rodzicami spieszącymi się do pracy i dziećmi narzekającymi na poniedziałek. Nie było kamer, świadków ani wielkiego finału. Byłam tylko matką stojącą przed szkołą.
W szpitalu wielokrotnie wyobrażałam sobie dzień, w którym ujawnię wszystkie kłamstwa Marcina i zobaczę jego upadek. Sądziłam, że właśnie to pozwoli mi odzyskać życie. Później zrozumiałam, że zemsta nadal wiązałaby mnie z człowiekiem, od którego chciałam się uwolnić.
Nie wróciłam z tamtej ciszy po to, żeby zniszczyć Marcina.
Wróciłam, żeby moje dzieci już nigdy nie musiały słuchać, jak ktoś planuje życie bez ich matki.
