Podczas stypy po jedynym synu synowa dała mi trzydzieści dni na opuszczenie własnego domu. Na korytarzu stało już sześć kartonów opisanych flamastrem: kuchnia, gabinet, pracownia. Marta położyła przede mną kartkę zatytułowaną „Porozumienie rodzinne” i wskazała podpis, którego nie złożyłem. – Piotr chciał to sfinalizować po świętach – powiedziała.
– Zgodził się pan, że dom zostaje nam. Nie pokazałem jej odpisu księgi wieczystej. Wziąłem przygotowaną wcześniej torbę i odszedłem tego samego wieczoru. Nie wiedziała, że miesiąc wcześniej znalazłem ten wydruk w drukarce, ani że w nocy ktoś zamówił busa na siódmą rano.
Piotr wyrwał mi wtedy kartkę z ręki. – To szkic. Marta panikuje, że po twojej śmierci zostanie bez dachu. – Obiecałeś jej mój dom?
– Powiedziałem, że będzie bezpieczna. To nie to samo. Zażądałem, żeby usunął plik. Wyglądał źle, uciskał mostek, prosił, żeby nie robić awantury przed Zosią.
Zwolniłem go zamiast sprawdzić komputer. Następnego dnia o świcie kamera pokazała biały bus. Dariusz, były wspólnik Piotra, czekał na sąsiedniej ulicy z fakturami. Dwóch pracowników wyniosło z pracowni czarną skrzynię ze skanerem należącym do spółki.
Patrol dostał wcześniej numer, opis i dokument własności. Kiedy skręciliśmy w moją ulicę, skrzynia stała przy tylnym kole. Marta nagrywała telefonem z ganku. – Wczoraj sam odszedł, a dziś wraca z policją po pogrzebie własnego syna.
Policjanci porównali numer na etykiecie z fakturą Dariusza. Skrzynia wróciła do pracowni. Zosia stanęła na progu w bluzie ojca. – Dziadku, ty wezwałeś policję?
Nie potrafiłem znaleźć zdania, które zmieściłoby jednocześnie jej żałobę i numer seryjny na skrzyni. Marta objęła córkę, ale Zosia wyszarpnęła ramię i zatrzasnęła drzwi. Marta zmontowała film bez początku: radiowóz, Zosia na progu, ja przy skrzyni. W rodzinnej grupie posypały się oskarżenia.
Klienci odwołali odbiory, bo nie chcieli człowieka „ciąganego przez policję za wyrzucanie rodziny”. Napisałem trzy zdania wyjaśnienia – patrol przyjechał, bo wynoszono sprzęt innej spółki. Film i tak został. Nocowałem u Romana, dawnego kolegi z pracy.
Próbowałem porozmawiać z Zosią pod szkołą. Zatrzymała się po drugiej stronie ulicy, ale nie podeszła. – Widziałam film. Mama mówi, że zawsze tak robisz.
Kiedy coś wygląda źle, opowiadasz wcześniejszą część, której nikt nie widział. Podałem jej kopertę z listem. Nie wzięła. – Już wybrałeś za nas, dziadku.
Przyjechałeś z policją. Zablokowała mój numer tego samego wieczoru. Marta wysłała rodzinie głos Piotra: „Nie martw się, dom będzie nasz. Ojciec się zgodził, tylko wszystko musi mieć na papierze”.
Nie potwierdzało mojej zgody. Potwierdzało, że Piotr przez lata przedstawiał ją jako fakt. A ja wiedziałem i milczałem. Napisałem w rodzinnej grupie: „Bo kiedy mógł, zabrakło mi odwagi, żeby przerwać jego kłamstwo”.
Grupa zamilkła. Dariusz odnalazł u swojej księgowej wiadomość Piotra sprzed trzech miesięcy. W załączniku była tabela zaległości z dopiskiem o odroczeniu do czasu sfinalizowania porozumienia rodzinnego dotyczącego domu ojca. Kwota sto osiemdziesiąt tysięcy.
To dlatego Piotr potrzebował porozumienia – nie tylko dla Marty, ale dla wierzycieli. Zaproponowałem Marcie mieszkanie niedaleko szkoły Zosi. Umowę miał zawrzeć właściciel bezpośrednio z nią, a ja płacić czynsz do końca roku szkolnego. Bez warunków.
– Uważa, że chce pan nas kupić – powiedziała Marta. – Wpiszemy do umowy, że najem nie zależy od kontaktu ze mną ani od wyniku sprawy. Zgodziła się, bo Zosia potrzebowała adresu, przy którym nikt nie czekał na kolejny radiowóz. Rozdzielanie rzeczy odbyło się przy administratorki z biura prawniczego.
Marta rozpoznawała płaszcze, buty, pościel. Przy serwisie obiadowym mojej żony powiedziała, że dostała go na pierwsze święta. Pamiętałem, że żona tylko pożyczyła naczynia. – Weź go – powiedziałem.
– Nie zatrzymam talerzy na podstawie wspomnienia przeciw wspomnieniu. Przy pudłach z pracowni zasady się zmieniły. Skaner, kamera termowizyjna i laptop wróciły do spółki za protokołem. Na laptopie zostały zdjęcia Zosi – firma miała zrobić kopię prywatnego katalogu bez projektów i danych klientów.
Pierwsze spotkanie przerwała Zosia. Weszła bez kurtki i zobaczyła na liście kwotę stu osiemdziesięciu tysięcy. – To dlatego sprzedajesz go wszystkim? – Rozdzielamy dokumenty i cudze rzeczy.
– Tata może zrobił coś złego. Ty czekałeś, aż umrze, żeby wszystkim o tym powiedzieć. Nie czekałem na jego śmierć. Ale wcześniej milczałem.
Tego nie mogłem podważyć. Wzięła z półki kask ojca i przycisnęła do piersi. Dariusz zgodził się go zostawić. – Czyli nawet pamiątkę muszę dostać od jego wspólnika.
Przy drugim spotkaniu wydaliśmy resztę rzeczy i zamknęliśmy archiwum. W metalowej kasetce z biurka Piotra znaleźliśmy pendrive bez opisu. Marta wzięła obrączkę po naprawie. – Naprawdę potrzebuje pan podpisu, żebym zabrała obrączkę męża?
– Potrzebuję zapisu, że pendrive nie pojechał razem z nią. Zrozumiała różnicę, choć jej nie zaakceptowała. Zostały dług i dom. Klienci odwołali zlecenia, pracownia stała pusta.
Dariusz czekał na zapłatę potwierdzonych pozycji. Wystawiłem firmę na sprzedaż – działalność, wyposażenie, aktywne zlecenia, nazwę. Pierwsza oferta była zbyt niska. – Za pół roku może pan nie mieć komu sprzedać.
Nie sprzedałem mu. Drugi oferent zaproponował uczciwszą kwotę i przejęcie pracowników. Zosia przyszła przed podpisaniem umowy. Przeszła między stołami, dotykając śladów po urządzeniach.
Zatrzymała się przy tabliczce na drzwiach: Piotr Kurek, kierownik projektów. – Naprawdę sprzedajesz? – Przez dług taty, przez potwierdzoną część i przez to, że po znalezieniu dokumentu nikogo nie ostrzegłem. – Mama mówi, że chcesz wyglądać jak bohater.
– W takim razie wybrałem kiepski sposób. Stracę pracownię, a ty nadal będziesz na mnie zła. Nie uśmiechnęła się. Ale zapytała, czy może czasem przyjechać bez omawiania sprawy podpisu.
Zgodziłem się. Marta przeprowadziła się trzy dni przed przekazaniem pracowni. Zostawiła klucze i podpisała oświadczenie o wydaniu kompletów. – Wygrał pan – powiedziała.
– To nie to samo dla Zosi. – Dokładnie to samo. Nie dyskutowałem. Wiedziałem, że wygrana oznacza pusty dom.
W ostatnim dniu pracowni zdjąłem tabliczkę z drzwi gabinetu. Pierwsza śruba puściła łatwo, druga była zalana farbą. Oczyściłem rowek i obracałem powoli. Pod spodem został jaśniejszy prostokąt i dwa otwory.
Owinąłem metal materiałem i włożyłem do torby, razem ze śrubokrętem Piotra i jedną niepasującą śrubą z szuflady. Nowy właściciel zamknął drzwi swoim kluczem. Napisałem do Zosi: „Tabliczka zdjęta, jest u mnie”. Odpowiedź przyszła, zanim doszedłem do końca ulicy.
– Dobrze, kiedy będę gotowa, odbiorę. Nie zapytałem kiedy. W domu położyłem torbę na kuchennym stole i wszedłem na piętro. Pudełko z zeszytami Zosi nadal stało w jej pokoju.
Nie przesuwałem go. Rozwinąłem tabliczkę. Metal nie był dokumentem na dom ani dowodem dobrego ojcostwa. Był rzeczą z imieniem mojego syna.
Położyłem go w szufladzie. Kilka dni później Zosia przysłała zdjęcie jednej śruby leżącej na biurku. – Tę zostawiam tutaj. Odpisałem zdjęciem drugiej z szuflady.
– Ta pojedzie ze mną. To była najkrótsza rozmowa o Piotrze, jaką odbyliśmy bez kłótni. Tabliczka została w szufladzie, razem ze śrubokrętem i śrubą, która do niczego nie pasowała. Czekała na decyzję Zosi.
Tym razem nikt nie wyznaczał terminu.
